Home » Tin tức » Đàm luận

PHẠM NGỌC THÁI VỚI BÀI THƠ "TIẾNG RÚC CHIM ĐÊM"

WEDnesday - 04/02/2015 18:45
Trích tác phẩm "Phạm Ngọc Thái chân dung nhà thơ lớn thời đại" Nxb Văn hoá Thông tin 2014
 TIẾNG RÚC CHIM ĐÊM 

                               Những tối trăng ngời, dưới ánh sao khuya
                               Anh vẫn đắm mình về phương ấy 
                               Những câu thơ như ngôi sao bùng cháy 
                               Và cuộc chia ly đã hoá cánh buồm... 


Con chim đêm rúc mãi ngoài cây 
Nó nói gì không biết? 
Chắc con mái ham nơi vui thú khác 
Đã không về. Con trống gọi suốt đêm... 

Chim gọi đàn - Anh gọi tên em 
Năm tháng, nắng mưa, non ngàn, bão tố 
Có lẽ nào em không về nữa? 
Để hồn anh hoang mạc, bơ vơ. 

Đã xa rồi. Mùa dĩ vãng trăng mơ… 
Đời vui vẻ cuốn theo dòng gió bụi 
Bao ý nghĩa trong cuộc đời tồn tại 
Thành quách loài người em thiêu trụi thành tro!

Ngàn năm xưa cho tới bây giờ 
Ta muốn hỏi đến muôn đời sau nữa: 
Mọi giá trị vĩnh hằng, nếu có 
Sẽ là gì? Khi thiếu vắng em ta!

Con chim đêm run rẩy bóng xanh già 
Anh bổi hổi một thời qua vọng lại
Và tất cả đã trở thành trống trải
Sao em lại phụ bạc tình, con mái thương yêu?
                                             Phạm Ngọc Thái     

        
1

                   
  Lời bình -  Trong đêm tiếng con chim nào đó kêu xé lên, nó rúc từng hồi thảm thiết. Con chim có nỗi gì? Một tiếng kêu lẻ bóng, cô đơn giữa khoảng không vắng lặng: 
                    Con chim đêm rúc mãi ngoài cây 
                    Nó nói gì không biết? 
      Mới chiều chúng còn có đàn, có đôi? và nhà thơ nào đó đã viết:
                   Một tiếng chim ca sáng cả rừng
     Nhưng đấy là tiếng chim chào bình minh buổi sớm, nó đã trở thành thông lệ theo bản năng véo von của loài chim sau giấc ngủ một đêm dài. Đằng này, Tiếng Rúc Chim Đêm là tiếng kêu phát ra từ trái tim đau đớn của con chim: 
                    Chim gọi đàn - Anh gọi tên em 
                    Năm tháng, nắng mưa, non ngàn, bão tố 
      Tiếng chim gọi người yêu náo động vào trong tâm trạng của nhà thơ. Tiếng nó khắc khoải, rền rã vượt qua cả không gian, thời gian, năm tháng, nắng mưa, non cao, rừng rậm. Ý nói về sự sống muôn đời của con người. Tình yêu là ánh sáng, là ý nghĩa của sự tồn tại. Ở đoạn thơ đầu, cái tiếng rúc con chim trống như nỗi lòng cô quạnh của người con trai: 
                    Chắc con mái ham nơi vui thú khác  
                    Đã không về. Con trống gọi suốt đêm... 
      Cái đêm ấy không hiểu vì sao con mái không về, hay nó đã bỏ đi theo người tình khác? Con chim đực cứ gọi, gọi mãi trong vô vọng. Cũng nỗi lòng đó đứng trên thềm nhớ của không gian mênh mông, nhà thơ đã nhớ về em: 
                    Đã xa rồi. Mùa dĩ vãng trăng mơ… 
                    Đời vui vẻ cuốn theo dòng gió bụi  
     " Dĩ vãng trăng mơ..."  là mơ trong bóng trăng xưa. Tuy nói  "mùa dĩ vãng" nhưng đó chỉ là những khoảnh khắc tươi đẹp đã vụt qua, còn lại trong hoài niệm. Hai câu thơ trải ra trong đời, cuốn đi theo chiều gió. Cuộc sống không chỉ có những năm tháng hạnh phúc của tình yêu, mà còn là một vòng cát bụi cuộc đời. Nhà thơ khắc khoải: 
                    Có lẽ nào em không về nữa? 
                    Để hồn anh hoang mạc, bơ vơ 
      Bài thơ đã được tạo nên từ hai mảng màu: Từ cõi trăng mơ đến dòng cát bụi... là một mảng "màu đời" - Chất liệu lấy ra từ trong hiện thực của cuộc sống. Còn mảng màu thứ hai, ý thơ nhảy vọt lên thăng hoa để bao quát cả bể thế thái nhân tình: 
                    Bao ý nghĩa trong cuộc đời tồn tại 
                    Thành quách loài người em thiêu trụi thành tro! 
      Mặt sau ý nghĩa nhân bản của tình yêu, mặc nhiên nó phủ định cả chiến tranh, tội ác. Sự thánh thiện đã tạo lập nên đoạn thơ này là ở lý đó, nó đâu có dừng lại chỉ ở lòng đam mê  trai gái thông thường. Nó tôn sùng sự thiêng liêng của ái tình, để sang đoạn thơ thứ tư đã triết lý: 
                    Ngàn năm xưa cho tới bây giờ 
                    Ta muốn hỏi đến muôn đời sau nữa:  
      Nội chiến nước Nga để làm gì? Thế giới I, Thế giới II và còn đe doạ cả Thế giới III nữa, để làm gì? Người trinh nữ (nói theo hình tượng) chẳng phải là vẻ đẹp thần thánh nhất, ngôi miếu thờ thiên đường nhất hay sao? Cuộc đời chỉ yêu, con người chỉ yêu, thế giới chỉ yêu...có hơn không?
                     Mọi giá trị vĩnh hằng, nếu có 
                    Sẽ là gì? Khi thiếu vắng em ta! 
     Không có tình yêu tất cả là vô nghĩa. Triết lý thế đấy, đó chính là đạo của thi ca! Tôi xin phân tích tiếp về đoạn thơ cuối cùng: 
                    Con chim đêm run rẩy bóng xanh già 
                    Anh bổi hổi một thời qua vọng lại 
                    Và tất cả đã trở thành trống trải 
                    Sao em lại phụ bạc tình, con mái thương yêu? 
      Con chim trống vẫn run rẩy cất tiếng kêu rúc lên trong vòm xanh. Trên bờ bến nhân gian, tiếng gọi của con chim ấy còn vọng mãi vào những năm tháng xa xôi vô cùng, vô tận kia. Như anh gọi em, như chàng gọi nàng...
      Có thể sau đó con chim mái đã quay về và nó thanh minh với con chim trống rằng: Con mái nó không phụ tình! Chỉ bởi cuộc sống ngày nay kiếm miếng ăn khó khăn quá nên đã phải đi xa rồi bị lạc, lỡ đêm không về kịp được. Nó hờn giận với con chim trống đã không thông cảm cho nỗi khổ nhục của nó thì thôi, lại còn buông ra những lời oán trách nghĩ xấu cho nó. Thật là không phải lối! 
      Tiếng Rúc Chim Đêm là một bản tình ca, nó đã đưa tình yêu lên tận đỉnh tháp cao xa của loài người. Vì nếu như không có niềm đam mê tột cùng của hạnh phúc gái trai, thì chắc con người sẽ chẳng khác nào những giống sinh linh nhung nhúc lâm vào cái cảnh bị tâm thần, loạn trí,  khắp toàn cầu sẽ phủ toàn một màu băng tang trắng. 
      Tình yêu - còn để con người quên vợi đi những tâm địa độc ác. Người ta không cần đến chiến tranh, con người sẽ không tham vọng bóc lột nhau nữa,  thế giới sẽ chỉ vang lên tiếng gọi của hoà bình. Đó cũng chính là linh hồn, ý tưởng chân dung của bài thơ "Tiếng rúc chim đêm" này.

Ngọc Diễm
Total notes of this article: 0 in 0 rating
Click on stars to rate this article
Comment addYour comments
Anti-spam codeRefresh

Newer articles

Older articles

 

LỜI NGỎ

Website đang trong quá trình thử nghiệm, điều hành phi lợi nhuận bởi các tình nguyện viên. Mọi ý kiến đóng góp của quý vị xin gửi về: vannghesontay@gmail.com; hoặc gọi theo số: 0904930188 

quỹ
Thông báo tên miền trang Văn nghệ Sơn Tây
Bảng đối chiếu triều đại Việt Nam và triều đại Trung Quốc