Home » Tin tức » Nghiên cứu, trao đổi

Sách Hán Nôm trong kho

VĂN BIA KHUYẾN KHÍCH VIỆC HỌC TẬP TRONG NỀN GIÁO DỤC KHOA CỬ THỜI PHONG KIẾN Ở NƯỚC TA

Trong kho thư tịch Viện Nghiên cứu Hán Nôm hiện đang lưu giữ một số các văn bản bia đề cập tới việc khích lệ học tập trong nền giáo dục khoa cử ở nước ta dưới thời kỳ phong kiến. Bài viết này chúng tôi xin đề cập tới vấn đề này.

Bảy tấm bia tiến sĩ đầu tiên tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám Hà Nội đã được vua Lê Thánh Tông cho dựng vào năm 1484 với mục đích đề cao Nho học và tôn vinh bậc tri thức Nho học đỗ đại khoa.

DƯƠNG TRỰC NGUYÊN (1458-1509) CUỘC ĐỜI VÀ TÁC PHẨM

Dương Trực Nguyên người xã Thượng Phúc, huyện Thượng Phúc, tỉnh Hà Đông (nay là xã Quốc Tuấn, huyện Thường Tín, Hà Nội), đỗ đồng Tiến sĩ khoa Canh Tuất, niên hiệu Hồng Đức thứ 21 (1490), lúc 33 tuổi(1). Khoa ấy, có 54 người đỗ, trong đó có Ngô Hoán, Lưu Thư Ngạn, Lưu Dịch, Phạm Đạo Phú, Đàm Thận Huy, sau tham gia Hội Tao Đàn. Dương Trực Nguyên làm quan trải bốn triều vua: Lê Thánh Tông, Hiến Tông, Túc Tông, Uy Mục, gồm 19 năm với nhiều chức quan khác nhau. Riêng thời Cảnh Thống, chỉ trong vòng hơn năm năm, thay đổi tới 9 chức vụ, có thể nói Dương Trực Nguyên là một Hội viên Hội Tao Đàn nắm giữ nhiều chức vụ nhất. Nhưng cho đến nay, chưa một công trình nghiên cứu nào giới thiệu một cách có hệ thống và đầy đủ. Bài viết này cung cấp thêm một số tư liệu về cuộc đời và tác phẩm Dương Trực Nguyên để bạn đọc tham khảo.

Hoa Tiên

BỐN VẤN ĐỀ VĂN BẢN HỌC CỦA HOA TIÊN (*)

Qua nghiên cứu các bản Hoa Tiên hiện có, chúng tôi thấy có 4 vấn đề cần được xem xét về mặt văn bản học:

Chữ Nôm - di sản văn hoá của người Việt Nam

DI SẢN VĂN HOÁ HÁN NÔM VÀ VĂN HỌC SO SÁNH

Trong kho tàng thư tịch và tư liệu viết bằng chữ Hán, chữ Nôm của nước ta, di sản văn học chiếm một số lượng không nhỏ, bởi văn học là một bộ phận góp phần làm nên sự nghiệp dựng nước và cứu nước.

Chùa Thầy, Quốc Oai, Hà Nội

THỬ TÌM HIỂU ĐỊA DANH BINH HIỆP

Bài viết của Phạm Thị Thoa

Cổng làng Nguyệt Áng; ảnh: Đăng Định

CỤM VĂN BIA Ở VĂN CHỈ LÀNG NGUYỆT ÁNG

Văn chỉ làng Nguyệt Áng, huyện Thanh Trì, phủ Thường Tín, trấn Sơn Nam Thượng (nay là làng Nguyệt Áng, xã Đại áng, huyện Thanh Trì, Hà Nội) hiện có sáu tấm bia đá khắc bằng chữ Hán, Văn bia ghi về Văn chỉ và các vị khoa bảng của làng. Nội dung văn bia cung cấp nhiều tư liệu mới về các vị khoa bảng ở địa phương này, đặc biệt là dòng họ Nguyễn và họ Lưu mà tiêu biểu là Trạng nguyên Nguyễn Quốc Trinh. Bài viết này xin giới thiệu tóm tắt nội dung và giá trị tư liệu cụm văn bia nói trên.

Tác hại của sóng wifi đối với sức khỏe

Tác hại của sóng wifi đối với sức khỏe

Sóng wifi mang đến nhiều tiện ích cho con người trong xã hội hiện đại, giúp chúng ta làm việc, giải trí và kết nối thuận tiện hơn. Tuy nhiên, đi kèm theo đó lại là những nguy cơ đối với sức khỏe do việc tiếp xúc với bức xạ điện từ mà sóng wifi phát ra.

Quận công Vũ Công Chấn và kiệt tác hội họa thế kỷ XVII

Quận công Vũ Công Chấn và kiệt tác hội họa thế kỷ XVII

Cùng với bức tượng đá đặt trong nội điện đền Quán Thánh (báo Tiền Phong chủ nhật số ra ngày 21/9/2014 có đề cập), vị tổng công trình sư Luân Quận Công - Vũ Công Chấn (1618 -1689) lừng lẫy thế kỷ 17 này còn được khắc họa trên một tác phẩm vô cùng đặc sắc.

Cuốn sách cổ quý giá về “Kỹ thuật của người An Nam”

Cuốn sách cổ quý giá về “Kỹ thuật của người An Nam”

Cuốn sách "Kỹ thuật của người An Nam" có từ năm 1909 và hiện chỉ có 3 bản tại Việt Nam.

Phủ chúa Trịnh

TÀO THÁI HẦU LÀ AI?

Trong các bộ lịch sử nước ta như Đại Việt sử ký toàn thư (Bản Kỷ tục biên, 1676-1740, tập I), Việt sử thông giám cương mục(1) khi chép về sự kiện các quan đại thần triều Lê Ý Tông là Nguyễn Quý Kính, Nguyễn Công Thái, Trương Khuông, Nguyễn Đình Hoàn v.v.. vào tháng giêng năm Canh Thân (1740) đã đứng ra phế truất chúa Trịnh Giang vì “Trịnh Giang hoang dâm càn dỡ, bọn hoạn quan chuyên quyền, mọi việc ngang trái rối loạn, trộm giặc nổi dậy khắp nơi, dân chúng trong kinh ngoài trấn nôn nao lo sợ”(2) và đưa Trịnh Doanh (em ruột Trịnh Giang) lên ngôi chúa. Các quan đại thần có “mật hẹn với Tào thái hầu (sót họ tên)… đưa sắc văn và chỉ dụ của vua đến…”(3). “Tào thái hầu” chỉ là tước, chưa phải họ và tên. Vậy tên họ đích thực của người này là gì, theo tôi, cho đến nay nhiều người vẫn chưa biết!

TÌM HIỂU ĐẠI VIỆT SỬ KÝ TỤC BIÊN

TÌM HIỂU ĐẠI VIỆT SỬ KÝ TỤC BIÊN

Đại Việt sử ký tục biên sơ thám. Bài viết của Go Zhen Feng, đăng trên Tạp chí Đông Nam Á (Viện khoa học xã hội tỉnh Vân Nam, Trung Quốc)

Nhóm Phạm Công Trứ và Đại Việt sử ký toàn thư bản Cảnh

THÊM MỘT CỨ LIỆU VỀ NỘI CÁC

Vấn đề xác định niên đại văn bản Đại Việt sử ký toàn thư, bản lưu trữ tại Hội Á Châu (Société Asiatique) Paris đã được giới nghiên cứu sử học trong nước quan tâm. Nhiều bài chuyên luận của các nhà nghiên cứu sử học và ngữ văn học về vấn đề này tại hội nghị khoa học tổ chức ngày 16.4.1988 đã được công bố(1). Trong những điểm tranh luận, có vấn đề thời điểm xuất hiện và chức năng của Nội các. Trong vấn đề này có hai loại ý kiến:

Hình minh họa

ANH EM HỌ NGUYỄN LÀNG KIM ĐÔI

Năm Hồng Đức thứ 25 (1494), Lê Thánh Tông lập Hội Tao đàn, gồm 28 hội viên và 2 là Tao đàn sái phu. Trong Hội, có hai cặp hội viên có quan hệ ruột thịt với nhau:

Một bản đồ cổ “Carte de l'Asia” do Homann Heirs vẽ năm 1744

BẢN ĐỒ CỔ VIỆT NAM

Khái niệm "bản đồ cổ" ở đây được hiểu như là loại bản đồ vẽ theo lối truyền thống, trước khi khoa bản đồ học chính thức thành lập.

Hình minh họa

MỘT BÀI VĂN TẾ BẰNG CHỮ NÔM

bài viết của Vũ Thanh Hằng

Hình minh họa

BÍCH CHÂU DU TIÊN MẠN KÝ

Bài viết của Nguyễn Thạch Giang, đăng trên Tạp trí Hán Nôm, số 1, năm 1990

Phần mộ Trương Đăng Quế.

CUỐN "NHẬT BẢN KIẾN VĂN LỤC" MỘT TÀI LIỆU CỔ DO NGƯỜI VIỆT NAM VIẾT VỀ NHẬT BẢN

Từ xưa, đọc trong sách sử điển tịch do các học giả Trung Hoa viết, người Việt Nam đã biết rằng ở phía đông Trung Quốc, ngoài biển khơi, có nước Nhật Bản… Nhưng do điều kiện lịch sử, nhất là sự giao tiếp dân sự giữa hai nước phát triển khá muộn, nên các ký tái bằng chữ Hán do người Việt Nam ghi chép trực tiếp về Nhật Bản quả là hiếm hoi (chỉ đến cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX này, quan hệ giữa hai nước có nhiều vấn đề, tư liệu ghi chép mới phong phú. Nhưng lúc này đa số tài liệu lại nằm trong kho sách chữ La tinh rồi).

Tượng Danh nhân Nguyễn Bỉnh Khiêm

BÀI VĂN BIA GHI VIỆC TẠC TƯỢNG TAM GIÁO, CHÙA CAO DƯƠNG CỦA TRÌNH QUỐC CÔNG

Trình Quốc Công là tên tước của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585) một nhà nho kiệt xuất ở nước ta vào thế kỷ XVI. Trứ tác của ông nhiều; tác phẩm hiện biết phần lớn do đời sau sưu tập lại. Bài văn bia ghi việc tạo tượng Tam giáo chùa Cao Dương được viết vào những năm cuối đời ông và khắc lên bia đá lưu truyền đến ngày nay.

Lan trì kiến văn lục của vũ trinh

"LAN TRÌ KIẾN VĂN LỤC" CỦA VŨ TRINH

Vũ Trinh (1759 - 1828) tự là Duy Chu, hiệu là Lai Sơn, Nguyễn Hanh, Lan Trì ngư giả, người làng Xuân Lan, huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh cũ, đỗ Hương cống đời Lê, làm quan cho Lê Chiêu Thống. Khi Chiêu Thống chạy sang Trung Quốc, ông không theo kịp lui về ở ẩn dạy học. Gia Long đánh bại Tây Sơn, ông vào Phú Xuân (Huế) giữ chức Thị trung học sỹ. Năm 1809 ông sang sứ nhà Thanh, khi trở về nước nhận trách nhiệm soạn bộ Hoàng Việt luật lệ cùng với Nguyễn Văn Thành. Năm 1816 khi Nguyễn Văn Thành bị tội, ông cũng bị đầy vào Quảng Nam. Năm 1828, được tha về quê vài ngày thì qua đời.

Tranh cổ minh họa quân Pháp bị bắt trong chiến dịch nước Nga 1812.

CHIẾN TRANH PHÁP - NGA (1812)

Hơn nửa triệu tinh binh cùng với Napoléon tiến vào nước Nga. Nhưng với chiến thuật vườn không nhà chống của Kutuzov, quân Pháp đã thua thảm hại.

Hình minh họa

"PHONG DAO TẠP THÁI" MỘT QUYỂN CA DAO CỔ

"Phong dao tạp thái" là một quyển ca dao cổ, viết bằng chữ Nôm, ra đời khoảng giữa thế kỷ XIX - đầu năm 1872. Sách cung cấp cho ta một số tư liệu về thơ ca dân gian, cũng như các tư liệu về ngôn ngữ, về chữ Nôm... Bởi vậy, chúng tôi thấy cần giới thiệu công trình sưu tập này.

Ảnh minh họa

LÊ ANH TUẤN THƯỢNG THƯ, NHÀ THƠ ĐẦU THẾ KỶ XVIII

Đầu thế kỷ XVIII, bên cạnh dòng văn học Nôm khuyết danh bắt đầu khởi sắc, văn chưong bác học nước ta nổi lên một tác giả tương đối lớn: Lê Anh Tuấn, vị Thượng thư đạo cao đức trọng cuối triều Lê, vị bố nuôi tôn kính của nữ sĩ Đoàn Thị Điểm.

Hình minh họa

ĐẶC ĐIỂM TRANG TRÍ BIA THỜI LÝ TRẦN

Bài viết của Tống Trung Tín

Đại biểu Quốc hội kể chuyện Cao Biền yểm bùa đất sinh đế vương ở Việt Nam

Đại biểu Quốc hội kể chuyện Cao Biền yểm bùa đất sinh đế vương ở Việt Nam

"Cao Biền là người giỏi về địa lý được cử sang nước ta làm An Nam Tiết độ sứ, thực hiện âm mưu thâm độc, yểm bùa khống chế sự phát triển nhân tài nước ta".

Hình minh họa

HAI TẤM BIA CỔ NÓI VỀ NGƯỜI NHẬT TRÊN ĐẤT QUẢNG NAM ĐÀ NẴNG

Mới đây, các nhà sử học Việt Nam với sự tài trợ của quỹ Toyota Fondation, đã bắt đầu tổ chức nghiên cứu thị xã thương cảng cổ Hội An. Công việc thu thập tư liệu đang được tiến hành. Hiện nay ở đó còn lại một số văn khắc bằng chữ Hán - Nôm trong số đó có hai tấm bia liên quan đến người Nhật trước đây đã cư trú và làm ăn buôn bán tại đây, góp phần xây dựng thương cảng này một thời sầm uất. Xét thấy hai tấm bia có những tư liệu có thể giúp vào việc làm sáng tỏ thêm tình hình ngoại giao, ngoại thương của Việt Nam thời trước ở thương cảng Hội An, chúng tôi xin giới thiệu hai bài văn bia đó, một do ông Trần Bá Chí, một do ông Ngô Thế Long phiên âm, dịch nghĩa, chú thích để bạn đọc tham khảo.


Other

  Previous page  1 2 3 4 5 6 7 8  Next page
 

LỜI NGỎ

Website đang trong quá trình thử nghiệm, điều hành phi lợi nhuận bởi các tình nguyện viên. Mọi ý kiến đóng góp của quý vị xin gửi về: vannghesontay@gmail.com; hoặc gọi theo số: 0904930188 

quỹ
Thông báo tên miền trang Văn nghệ Sơn Tây
Bảng đối chiếu triều đại Việt Nam và triều đại Trung Quốc