Home » Tin tức » Văn hóa Xứ Đoài

ĐỒI BỐ VỀ - ĐỒI VỌNG CẢNH Ở ĐƯỜNG LÂM

SUNday - 09/03/2014 11:56
Nhà báo: Khải Hưng

Nhà báo: Khải Hưng

Cảnh quan Đường Lâm (Xứ Đoài - Sơn Tây), bên cạnh những di tích lịch sử văn hoá nổi tiếng như đình Phùng Hưng, lăng Ngô Quyền, đình Mông Phụ, nhà thờ Thám hoa Giang Văn Minh, Đền Phủ, chùa Mía... thì hệ thống đồi gò, trằm dộc nằm bên đôi bờ sông Tích đã tạo nên một không gian hoành tráng và hết sức thơ mộng. Toàn xã Đường Lâm có 36 đồi gò, 19 trầm dộc; có khe Cổ Giải - dấu tích của trận chiến Sơn Tinh Thuỷ Tinh; có rặng duối cổ thụ ở chân đồi Cam Lâm, nơi buộc voi, ngựa của nghĩa quân Phùng Hưng, Ngô Quyền, có di chỉ đồ đá mang đậm dấu ấn văn hoá thời Hùng Vươmg khẳng định đây là một tụ điểm của nền văn minh lúa nước sông Hồng.

Trong lô xô đồi gò giữa không gian huyền linh sương khói ấy thì quả đồi Bố Về nổi lên như lưng con voi in bóng trên dòng sông Tích, ở vị trí được coi như một tiền đồn, một đài quan sát, một đồi vọng cảnh ở Đường Lâm. Nó có cái thế ''tả Thanh long hữu Bạch hổ'', sau lưng là ba ngọn núi Tản Viên dựng miền tráng khí, trước mặt là sông Hồng đỏ thắm phù sa. Cạnh đồi là một trại nhãn với những cây cổ thụ ở liền với một thái ấp trên một sống đất mang hình con phượng, có hai mắt ngọc, (hai giếng nước ở đầu làng) có đôi cánh xoè rộng với những cây nhãn mang tên: Cây nhà trò, cây quỳ, cây cười, cây cồng già, cây tiến vua… Đấylà những cây nhãn quý được trồng thành hai hàng như đội ngũ những người lính danh dự đứng gác trước ngôi miếu cổ có bức đại tự "Đoài phương xứ - Đại tướng quân". Quả của những cây nhãn này to, vỏ mỏng, cùi dày hạt nhỏ có vị ngọt thơm đặc biệt là một thứ đặc sản chỉ dành cho các bậc vua chúa xưa dùng. Đứng trên đồi Bố Về, tầm mắt được mở rộng nhìn thoáng ra bốn hướng: Phía bên phải là vòng cung sông Tích, ngày xưa dài rộng hơn nhiều bởi đây là chỗ hội quân, tập kết kho lương, thuyền bè của nghĩa quân Phùng Hưng, nơi ấy còn có chợ Gò (Nơi đơn vị xăng dầu của quân đội ở bây giờ) lại có chiếc cầu bắc qua dòng sông Tích. Cầu làm bằng gỗ lượn cong cong có mái lợp ngói âm dương, hai bên có hai hàng ghế ngồi và có bàn thờ thần sông, nhìn chếch sang mé trái thấy một doi đất chạy dài mang hình mũi giáo. Đấy được coi như tiền đồn án ngữ ở phía đông, nó cũng mang hình một chiếc ngòi bút; biểu tượng ấy chẳng những chỉ nói lên một miền đất võ mà còn là biểu tượng của miền đất văn, với chỉ một vế đối của thám hoa Giang Văn Minh mà sáng ngời kim cổ, thêm nữa lại đứng cạnh ngôi Văn miếu - một tượng đài văn hiến của xứ Đoài, nơi có tấm bia đá ghi tên 288 nhà khoa bảng của trấn Sơn Tây từ thời Lê sang thời Nguyễn. Từ đây kẻ một đường thẳng lên là phố Mía, nơi từ xưa nhà vua đã cho đặt trạm ngựa bên cạnh chiếc cổng làng to đẹp nhất vùng có biển đề "Hoa Thiên Cảnh" và những quán cơm phố Mía không chỉ có khách qua đường mà còn là nơi để các tao nhân mặc khách dừng chân. ''Chẳng đi nhớ cháo làng ghề/ Nhớ cơm phố Mía nhớ chè Đông Viên'', du khách hành hương về chùa Mía lễ phật, đi qua chiếc cổng làng ấy là đi vào cõi trời hoa, ai cũng thấy lòng mình lâng lâng thoát tục, xa hơn chút nữa là đền thờ bà Man Thiện, mẹ của hai Bà Trưng - hai bậc nữ vương đầu tiên của Việt Nam. Đồi Bố Về là tâm điểm của toàn khu vực. Tương truyền sau ngày dẹp tan ách đô hộ của nhà Đường, Phùng Hưng được nhân dân suy tôn là Bố Cái Đại Vương trị vì đất nước, những ngày ở phủ đô hộ Tống Bình điều khiển việc nước, ông thường về quê để thành kính ngưỡng vọng tổ tiên và đền đáp ơn tình cho mảnh đất quê hương đã nuôi dưỡng nghĩa quân trong những ngày đầu khởi nghĩa. Mỗi lần về tới đầu làng, Phùng Hưng thường đứng trên đỉnh đồi này để nhìn ngắm điền trang thái ấp, nhìn những dãy đồi cao thấp lô xô như đàn voi trận, tạo ra thế đất vững khi thủ, mạnh khi công, xứng đáng là căn cứ địa của cuộc khởi nghĩa. Dân chúng trong làng hay tin ông về, mọi người hô hào nhau chạy ùa ra đón, đồi Bố Về được mang tên từ ấy.
Chỗ ông đứng nơi đỉnh đồi để nhìn ngắm phong cảnh và trò chuyện với dân, ngày xưa có dựng một ngôi đình thờ (Nay đã mất). Theo các bô lão địa phương kể lại: Hồi chiến tranh phá hoại, có nhiều cơ quan của trung ương và Hà Nội về Đường Lâm sơ tán. Hồi ấy có dự kiến xây một nhà máy mỳ chính trên đồi Bố Về với lời tán tụng rằng: "Cả nước không có mỳ chính để ăn, nay Đường Lâm có nhà máy mỳ chính, dân địa phương tha hồ ăn mỳ chính thoải mái" trong hoàn cảnh thiếu thốn, nghe thế cũng bùi tai. Thế rồi không hiểu sao nhà máy sản xuất mỳ chính không được xây trên đồi Bố Về. Hình như linh huyệt chỗ ấy không cho phép ai xả rác bẩn lên đầu. Còn ở đồi Văn Miếu, người ta cố xây lên khu nhà 7 tầng để sản xuất thức ăn gia súc nhưng lại lắp ráp những loại máy móc cũ kỹ lạc hậu nên sản xuất không được đành phải bỏ; phải chăng linh huyệt ở hai đầu mảnh đất sinh vua sinh chúa vì thế mà không bị san lấp đào bới nên mạch ngầm Đường Lâm còn tích tụ, niềm tin vào sự hiển đạt của người Đường Lâm như mạch ngầm rích chảy không ngừng.
Trong dự án bảo tồn và xây dựng ở Đường Lâm, khu Văn Miếu bị hư hỏng nghe nói sẽ được khôi phục lại, khu Văn Thánh được xây dựng mới khang trang nhằm tôn vinh công lao to lớn của hai vị anh hùng dân tộc Phùng Hưng và Ngô Quyền cùng với những kiến trúc khác mang dấu ấn của thời hiện đại, còn ngôi đình Tổng thờ Phùng Hưng, một ngôi đình có quy mô xây dựng hoành tráng mà từ xưa dân chúng của cả tổng gồm 5 làng cổ dựng lên thờ Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng, được xây dựng đối diện trước ngôi chùa Mía - một bông hoa đặc sắc trong nghệ thuật kiến trúc của Xứ Đoài, ngôi đình ấy đã bị chiến tranh tàn phá liệu có được xây dựng lại?... Dư luận đang khao khát chờ câu trả lời. Tuy nhiên, người dân làng cổ cũng hiểu rằng không dễ gì bỏ ra hàng nhiều tỷ đồng để xây dựng lại những công trình cổ kính đẫ mất. Còn đồi Bố Về với cái thế voi chầu hổ phục ấy vẫn đang tồn tại giữa thanh thiên bạch nhật, tuy chỉ là đồi hoang nhưng là nơi in đậm dấu chân của người anh hùng có công lao to lớn chấm dứt cả ngàn năm Bắc thuộc. Phùng Hưng được coi là vị tổ Trung hưng lần thứ nhất, bởi vậy mỗi di tích của ngài phải được bảo tồn nguyên vẹn. Nên chăng, đồi Bố Về chỉ trồng cây nhãn, một loại cây hợp với thung thổ, gợi lại những điền trang thái ấp của người xưa, vừa phủ xanh đất trống đồi trọc vừa chùm che bóng mát tạo thành một sản phẩm du lịch từ thiên nhiên, khách du lịch về thăm Đường Lâm có một đài vọng cảnh thật là lý tưởng. Mọi can thiệp lên đồi Bố Về như san lấp đất đai, xây nhà nghỉ hoặc làm đất giãn dân... đều làm mất đi một di tích quý giá muôn đời sau không lấy lại được. Việc ấy nó giống như người ta xây khách sạn 5 sao trên đồi Vọng Cảnh ở Cố đô Huế - chỉ vì cái lợi nhỏ mà làm hỏng một di sản văn hoá thế giới mà một dạo dư luận đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ. Bài viết này chỉ mong được đóng góp một ý kiến nhỏ xuất phát từ tấm lòng của người Đường Lâm nhằm bảo tồn những giá trị của vùng đất cổ với nhiều di tích lịch sử văn hoát trải hàng năm qua nay còn may mắn giữ lại được. Mọi can thiệp lên đồi Bố Về như việc san lấp làm đất dãn dân, hoặc xây khách sạn nhà nghỉ lên đấy là làm mất một di tích quý giá. Trong hoàn cảnh dân số phát triển đông, quỹ đất trở nên khan hiếm, và nhất là những thứ do dự án đem lại, việc san lấp đồi Bố Về làm đất giãn dân là việc có thể xảy ra. Sự cảnh báo của dư luận đã có nhưng liệu có được chú ý trong các  cuộc hội thảo hăng hái và long trọng để đồi Bố Về được ứng xử tâm linh bằng một căn tâm văn hoá?
 
 
                         
 Tháng 11 năm 2006
 Khải Hưng
 
Total notes of this article: 0 in 0 rating
Click on stars to rate this article
Comment addYour comments
Anti-spam codeRefresh

Newer articles

Older articles

 

LỜI NGỎ

Website đang trong quá trình thử nghiệm, điều hành phi lợi nhuận bởi các tình nguyện viên. Mọi ý kiến đóng góp của quý vị xin gửi về: vannghesontay@gmail.com; hoặc gọi theo số: 0904930188 

quỹ
Thông báo tên miền trang Văn nghệ Sơn Tây
Bảng đối chiếu triều đại Việt Nam và triều đại Trung Quốc