Home » Tin tức » Xứ Đoài thơ

LÝ TỬ TẤN

MONday - 27/10/2014 12:01
Bìa tập "Xứ Đoài Thơ"

Bìa tập "Xứ Đoài Thơ"

LÝ TỬ TẤN (1378 – 1454) Tự là Tử Tấn, hiệu Chuyến Am, người làng Triều Đông, xưa là huyện Thượng Phúc, nay thuộc xã Tân Minh, huyện Thường Tín, Hà Nội. Đỗ Thái học sinh cùng khoa với Nguyễn Trãi (1400). Khi Lê Lợi khởi nghĩa ở Thanh Hóa, ông đến yết kiến, được Lê Lợi giao giữ chức Văn cáo. Làm quan trải các chức Thông phụng đại phu, Hành khiển Bắc đạo, Thừa chỉ Viện Hàn lâm, vào hầu giảng ở Tòa Kinh diên. Tác phẩm: Có Chuyết Am thi tập, đã mất, hiện còn 5 bài phú chép trong Quần hiền phú tập và 73 bài thơ chép trong Toàn Việt thi lục. Các bài thơ chọn dưới đây rút từ Toàn Việt thi lục (số HM.2139 – AI).
 
 
Nguyên tác:
 
ĐỀ ỨC TRAI BÍCH
 
Tâm cảnh tương phùng khởi ngẫu nhiên,
Biệt khai thành thị nhất lâm tuyền.
Ưu du lễ nhượng an nhân trạch,
Xuất nhập khiêm cung lạc tính thiên.
Lại tán, đình tiền duy thảo sắc, 
Khách lai, trúc ngoại hữu trà yên.
Công dư thoái thực phần hương tọa,
Họa trục trương cầm lạc tuế niên.
 
 
 
 
 
 
 
Dịch nghĩa:
 
ĐỀ VÁCH NHÀ ỨC TRAI
 
Tâm và cảnh hòa hợp với nhau, đâu phải ngẫu nhiên,
Riêng mở ra một chốn lâm tuyền giữa nơi thành thị.
Thung dung trong khuôn phép, 
ở yên trong ngôi nhà nhân,
Ra vào kính nhường, vui với tính trời.
Khi kẻ lại thuộc ra về rồi, trước sân chỉ còn sắc cỏ.
Khách đến chơi, ngoài trúc ra còn khói trà,
Khi việc đã xong, lui về đốt hương ngồi một mình,
Vẽ tranh, đánh đàn, vui qua ngày tháng.
 
Dịch thơ:
 
 Lòng thanh chọn chỗ há tình cờ?
 Thành thị riêng bày một cảnh thơ.
 Lễ độ ung dung, nhân nghĩa giữ,
 Kính nhường, đi đứng tính tình ưa.
 Giờ tan sân đất, trơ màu cỏ,
 Khách đến, rào tre bốc khói trà.
 Xong việc đốt hương ngồi lặng ngẫm,
 Phím đàn, nét họa, tháng ngày qua.
 
Trần Thanh Mại
 
 
 
 
 
 
 
 
Nguyên tác:
 
HẠ NHẬT
 
 Mai hoa (1)đình viện, thảo trì đường,
 Thủy các vô trần, hạ cảnh trường.
 Điệp điệp đài tiền triêu vũ tĩnh,
 Âm âm hòe ác ngọ phong lương.
 Mộng hồi song ngoại (2) sổ thanh điểu,
 Trú vĩnh yên tiêu nhất triện hương.
 Lưu khách trà qua tùy phận hữu (3) 
 Phù vân phú quý một tư lương (4).
 
Dịch nghĩa:
 
NGÀY HÈ
 
Hoa mai trước sân, cỏ ở bờ ao,
Lầu thủy tạ không vướng chút bụi trần, ngày hè dài.
Lớp lớp rêu in như đồng tiền, mưa buổi sáng rửa sạch,
Âm u, hòe rủ màn, gió ban trưa mát mẻ.
Mộng tỉnh ngoài song, vài tiếng chim kêu,
Ngày dài, khói hương tan dần theo hình chữ triện.
Giữ khách lại, trà, dưa có gì dùng nấy,
Giàu sang như đám mây nổi, cần gì phải cân nhắc đắn đo.
 
 
Dịch thơ:
 
Trước sân, hoa lựu, cỏ bờ ao,
Mặt nước ngày dài gác sạch làu.
Rêu tỏa nụ tiền mưa sớm dội,
Hòe buông màn lá gió trưa vào.
Giấc mơ cửa sổ chim kêu hót,
Ngày vắng lò hương khói dạt dào.
Khách trú trà dưa tùy lúc sẵn,
Giàu sang mây nổi chẳng lo nào!
 
Nhóm Lê Quý Đôn
 
 
1. Các bản "Toàn Việt thi lục” đều chép là mai hoa (hoa mai) mà bài này lại nói về mùa hè, còn “Hoàng Việt thi tuyển” thì in là lựu hoa (hoa lựu). Cũng có thể đây là loại mai nở cả bốn mùa (mai tứ quý) nên chúng tôi vẫn theo Toàn Việt thi lục.
2. Hoàng Việt thi tuyển chép là chữ lạc.
3. Câu này lấy ý từ trong thơ Đường: “Trà, qua lưu khách trú” (lấy trà hoặc dưa để lưu khách lại).
4. Phù vân: Mây nổi, ý nói không chắc chắn. Tục ngữ có câu: “Của nhân nghĩa để giữa sân, của phù vân để ngoài ngõ”.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Nguyên tác:
 
SƠ THU
 
Hòe thử âm âm độ phấn tường,
Hà hoa niệu niệu phiến tân lương.
Nhất phân thu sắc quân thiên sắc,
Tứ cố sơn quang tiếp thủy quang.
Tử giải (1) hàm hoàng sơ thướng đoán,
Hương duyên (2) đái lục sảo thiêm nhương.
Tôn tiền hữu tửu tu hành lạc,
Mạc đãi đông ly cúc nhụy hoàng.
 
Dịch nghĩa:
 
ĐẦU MÙA THU
 
Bóng hòe râm râm đổ lên bức tường trắng,
Hoa sen phất phơ quạt một luồng gió mát mẻ mới.
Một phần sắc thu hòa lẫn với sắc trời,
Ngoảnh nhìn bốn phía ánh núi lồng tiếp liền với ánh nước.
Cua tía ngậm gạch bắt đầu vào lờ, vào đó,
Quả duyên thơm đậm màu xanh, ít nhiều đã thêm múi.
Trước vò còn có rượu cứ uống cho vui,
Cần gì phải đợi cho cúc phô nhụy vàng nơi giậu đông.
 
 
 
Dịch thơ: 
 
 Bóng hòe êm dịu ánh tường vôi,
 Mềm mại chồi sen lộng gió trời.
 Thu nhuộm sắc trời màu loáng loáng,
 Núi lồng ánh nước vẻ ngời ngời.
 Cua vàng gạch óng vào đăng sớm,
 Phật thủ da xanh nở múi rồi.
 Bình sẵn rượu ngon vui cứ nhấp,
 Đợi gì giậu cúc nhị vàng phơi.
 
Nhóm Lê Quý Đôn
 
 
Tử giải: Cua tía, vì cứ đến mùa thu thì cua có gạch, nên mai đỏ tía. 
Hương duyên: “Toàn Việt thi lục” chú thích: Duyên là loại quả có hình dáng tựa như quả quýt. 
 
Total notes of this article: 0 in 0 rating
Click on stars to rate this article
Comment addYour comments
Anti-spam codeRefresh

Newer articles

Older articles

 

LỜI NGỎ

Website đang trong quá trình thử nghiệm, điều hành phi lợi nhuận bởi các tình nguyện viên. Mọi ý kiến đóng góp của quý vị xin gửi về: vannghesontay@gmail.com; hoặc gọi theo số: 0904930188 

quỹ
Thông báo tên miền trang Văn nghệ Sơn Tây
Bảng đối chiếu triều đại Việt Nam và triều đại Trung Quốc